از مذاکره موفق با سامسونگ تا ابهامات فراوان برنامه رفع فیلترینگ!
به گزارش «نبض فناوری»، در گامی مهم برای بهبود تجربه کاربری و دسترسی به فناوریهای نوین، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران اعلام کرد که خدمات نسل پنجم تلفن همراه (5G) برای گوشیهای سامسونگ در کشور فعال شده است.
محمد محسن صدر، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، این دستاورد را نتیجه تلاشهای دیپلماسی فناوری وزارت ارتباطات دانست که در راستای توسعه زیرساختهای ارتباطی و ارائه خدمات پیشرفته به مردم به ثمر نشسته است.
اقدامی که در جای خود شایسته تقدیر است اما به نوعی یادآور یک مساله مهم، اما بر زمین مانده است و از این رو، چندان جای خرسندی ندارد؛ مساله بلاتکلیف ماندن رفع فیلترینگ در کشور که برای میلیونها کاربر حائز اهمیت بسیار زیاد و حتی حیاتی است، اما دریغ از یک خط توییت درباره فرجام آن!
فایوجی سامسونگ؛ مطالبهای که به ثمر نشست
ماجرای سامسونگ تقریبا از اوایل سال گذشته آغاز شد. از زمانی که برخی کاربران گوشیهای سامسونگ با قابلیت 5G متوجه شدند که دستگاهشان به شبکههای 5G اپراتورهایی مانند همراه اول و ایرانسل متصل نمیشوند، حتی در مناطقی که پوشش 5G وجود داشت.
گزارشهای اولیه در شبکههای اجتماعی نشان داد که این مشکل به دلیل محدودیتهای نرمافزاری اعمالشده توسط سامسونگ است. محدودیتی که منحصر به ایران است، چراکه برخی کاربرانی که گوشیهایشان را در کشورهای همسایه مانند امارات یا ترکیه آزمایش کردند، تأیید کردند که دستگاهها در آنجا به 5G متصل میشوند، اما در ایران این قابلیت غیرفعال است.
این محدودیت که گفته شد به دلیل تحریمهای بینالمللی و سیاستهای سامسونگ برای رعایت قوانین تجاری در کشورمان اعمال شده، خشم کاربران ایرانی را برانگیخت و واکنشهایی به دنبال داشت که بهتدریج به یک مطالبه عمومی تبدیل شد و مسئولان کشورمان را مجاب به واکنش کرد.
پیرو این مطالبه بود که اوایل زمستان سال قبل، سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در دیدار با سفیر کره جنوبی، موضوع فعالسازی 5G برای گوشیهای سامسونگ را مطرح کرد و به مردم، وعده رفع مشکل را داد.
وعدهای که حالا به ثمر نشسته و به تاکید دولت مردان، خدمات 5G برای گوشیهای سامسونگ با بهروزرسانی به اندروید 15 و رابط کاربری One UI 7 بهتدریج فعال میشود. به این معنا که رفع مشکل یاد شده، آغاز شده و این فرآیند تا پایان مرداد 1404 برای تمامی مدلهای پشتیبانیکننده ادامه خواهد یافت تا مشکل به طور کامل رفع شود.
این موفقیت نشاندهنده الگویی روشن است: کشف مشکل توسط کاربران، شکلگیری مطالبه عمومی، شنیده شدن این مطالبه توسط دولت، پیگیری دیپلماتیک و در نهایت، رفع مشکل. اما در حوزهای دیگر که برای میلیونها ایرانی اهمیت بیشتری دارد، این الگو به کار گرفته نشده و ابهامات بسیاری باقی مانده است.
ابهامات رفع فیلتر پلتفرمهای خارجی
در حالی که رفع محدودیت 5G سامسونگ با شفافیت نسبی و اعلام نتایج همراه بوده، موضوع رفع فیلتر پلتفرمهای خارجی مانند اینستاگرام، تلگرام، یوتیوب، ایکس و... در ایران همچنان در تاریکی مطلق قرار دارد. موضوعی که در قیاس با مشکل فایوجی برخی از آنهایی که موبایل سامسونگ دارند، مع الفارق به نظر میرسد!
صحبت درباره مصوبه ظاهرا 32 بندی شورای عالی فضای مجازی در دی ماه 1403 است که به گفته مسئولان، شامل رایزنی با پلتفرمهای خارجی برای رفع فیلتر آنها هم میشود. مصوبهای رازآلود که هنوز منتشر نشده اما مسئولان تاکید دارند که در بخشی از آن، شروطی برای بازگشایی پلتفرمهای فیلتر شده، گنجانده شده است.
آن گونه که روایتهای جسته و گریخته نشان میدهد، بر اساس مصوبه یاد شده، شروط تعیین شده (که نمیدانیم چند شرط را شامل میشود و چه محتوایی دارد!) به پلتفرمهای خارجی ارائه میشود تا در صورت پذیرش آنها، محدودیت آن پلتفرم در کشورمان برداشته شده و به عبارت بهتر، پلتفرم پذیرنده شروط، رفع فیلتر شود.
اما این شروط چه مواردی را شامل میشود و تکلیف پلتفرمی که مثلا برخی از شروط را بپذیرد و برخی را نه، چه خواهد بود؟ این سوال، تنها یکی از سوالات و ابهامات پرشماری است که به نتیجه رسیدن یا نرسیدن مذاکرات با پلتفرمهای فیلتر شده، تحت الشعاع آنها قرار دارد. ابهاماتی که بد نیست شماری از آنها را مرور کنیم:
نهاد مذاکرهکننده: مشخص نیست کدام نهاد ایرانی مسئول مذاکره با پلتفرمهای خارجی است. آیا وزارت ارتباطات، مرکز ملی فضای مجازی، یا نهاد دیگری این وظیفه را بر عهده دارد؟
پلتفرمهای هدف: هیچ اطلاعاتی درباره اینکه کدام پلتفرمها در اولویت مذاکره هستند وجود ندارد. آیا اینستاگرام، تلگرام یا یوتیوب در اولویت هستند یا مثلا فیسبوک یا فلان شبکه اجتماعی کم مخاطب تر در کشورمان؟
شروط ایران: شروط پیشنهادی ایران برای رفع فیلتر اعلام نشدهاند. آیا این شروط شامل داشتن نماینده در ایران، انتقال سرورهای پلتفرم به کشورمان و مواردی از این دست هم هست؟
وضعیت مذاکرات: هیچ گزارشی از پیشرفت، توقف، یا شکست مذاکرات منتشر نشده است. آیا مذاکراتی آغاز شده یا همچنان در مرحله برنامهریزی است؟ اصلا مذاکره به چه صورت است؟ آیا قرار است ایمیلی ارسال کنیم که اگر به آن پاسخ داده نشود، آن را مصداق مخالفت پلتفرم فیلترشده با شروط قلمداد خواهیم کرد؟
احتمال موفقیت یا شکست: هیچ چشماندازی درباره احتمال موفقیت یا شکست این مذاکرات ارائه نشده است و حتی نمیدانیم که برای این کار، بازه زمانی خاصی در نظر گرفته شده یا خیر؟ آیا قرار است پایان ماجرا باز باشد، یا ضرب الاجلی تعیین شده که بایستی مذاکره در آن محدوده، به نتیجه ملموس برسد؟
الگوی موفق در برابر ابهام مطلق
این ابهامات زمانی بیشتر میشود که با کنکاش در ماجرا، به معدود اظهارنظرهای مسئولان خواهیم رسید که بیشتر بر ابهامات میافزایند، مثل اظهارات اخیر دبیر شورای عالی فضای مجازی در رسانه ملی که تاکید داشت برخی پلتفرمها شروط ایران را پذیرفتهاند، اما توضیح نداد که اگر این ادعا واقعیت دارد، چرا اسم آن پلتفرمها را مطرح نکرده و به قید فوریت، فیلترشان را بر نمیدارند؟!
با موفقیت رقم خورده در مذاکرات رفع محدودیتهای فایوجی سامسونگ در کشورمان، حالا با الگویی از شکل گیری و پیگیری مطالبه مردمی مواجهیم که نتیجه بخش هم بوده و این سوال را به دنبال دارد که چرا در موضوع رفع فیلتر پلتفرمهای خارجی، این الگو به کار گرفته نشده است؟
مگر نه آنکه به تاکید مسئولان و کارشناسان، بیش از 80٪ کسبوکارهای آنلاین ایران با فیلترینگ و نکات پرشمار جانبی آن دست به گریبان هستند؟ مگر نه آنکه در سایه اعمال فیلترینگ وسیع، هزینه هنگفت خرید فیلترشکن به خانوار ایرانی تحمیل شده و به تاکید مسئولان، مافیای فروش فیلترشکن را بوجود آورده و به شدت پروار کرده است؟
آلودگی شدید ابزارهای ارتباطی در کشور و خطری که امنیت شبکه را تهدید میکند، چه؟ آیا مخاطره آنقدر جدی نیست که رفع فیلتر در اسرع وقت در دستور کار قرار گیرد و به سرعت به نتیجه برسد؟ آیا قابل قبول است که به فاصله چندین ماه از تصویب طرح رفع فیلتر در کشور، حتی فیلتر یک پلتفرم برداشته نشده باشد؟
بی گمان تا زمانی که این پرسشها بیپاسخ بمانند، مصوبه شورای عالی فضای مجازی ارزشی نخواهد داشتو چه بسا برعکس، مشکل ساز به نظر برسد، به ویژه وقتی به ماجرای رفع محدودیت سامسونگ بنگریم که بی تصویب هیچ طرح و برنامهای و با پیگیری نهاد متولی این حوزه در دولت، یعنی وزارت ارتباطات، در کمال شفافیت پیش رفت و در نهایت به نتیجه رسید. الگویی که اگر عزم رفع فیلتر وجود دارد، باید در این مقومه هم به کار بسته شود!
