رکوردهای سودآوری جهانی در ICT؛ غیبت پررنگ زیرساخت در بورس ایران
به گزارش «نبض فناوری»، در حالی که شرکتهای زیرساختی فناوری اطلاعات در بازارهای جهانی با جهش تقاضای هوش مصنوعی و خدمات ابری به رکوردهای تاریخی در درآمد و سودآوری رسیدهاند، بازار سرمایه ایران هنوز تنها میزبان دو شرکت سختافزاری و زیرساختی ICT است. کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که این غیبت جدی، نه تنها فرصتهای سرمایهگذاری سودآور را از بورس ایران گرفته، بلکه توسعه اقتصاد دیجیتال کشور را نیز محدود کرده است. به گفته آنها، ورود شرکتهای بزرگ تأمینکننده زیرساخت به بورس و حمایت مالی از آنها میتواند هم جریان درآمدی پایدار ایجاد کند و هم ایران را در مسیر بهرهبرداری از موج جهانی سرمایهگذاری در دیتاسنترها و هوش مصنوعی قرار دهد.
موج جهانی سودآوری زیرساخت ICT
صنعت دیتاسنتر و زیرساختهای فناوری اطلاعات طی دو سال اخیر با جهش کمسابقه در تقاضا مواجه شده است. بسیاری از این شرکتها در بورسهای بینالمللی معتبر حضور دارند و گزارشهای مالی شفاف آنها نشاندهنده رشد چشمگیر سودآوری است. به عنوان مثال، Vertiv، تامینکننده زیرساختهای برق و خنکسازی دیتاسنتر، در گزارشهای اخیر خود از ۳۵ درصد رشد فروش و افزایش ۴۲ درصدی سود هر سهم خبر داده و دستیابی به حاشیه عملیاتی تعدیلی ۲۵ درصدی تا سال ۲۰۲۹ را هدفگذاری کرده است.
اپراتورهای بزرگ دیتاسنتر مانند Equinix (NASDAQ: EQIX) و Digital Realty (NYSE: DLR) نیز که سهام آنها در بورسهای معتبر آمریکا معامله میشود، در سال ۲۰۲۴ به رکوردهای تاریخی در جذب مشتری و قراردادهای جدید دست یافتهاند. درآمد سالانه Equinix به حدود ۸.۷ میلیارد دلار رسید و Digital Realty توانست همزمان با موج بارگذاریهای هوش مصنوعی، سودآوری خود را تثبیت کند.
حضور بورسی این شرکتها مزایای متعددی دارد: نه تنها امکان تأمین مالی پروژههای گسترده و سرمایهبر را فراهم میکند، بلکه شفافیت مالی، اعتماد سرمایهگذاران و قابلیت نقدشوندگی سهام را تقویت میکند. این شفافیت و دسترسی به سرمایه عمومی به شرکتها اجازه میدهد تا ریسک پروژههای بزرگ را کاهش داده و سرمایهگذاری بلندمدت انجام دهند.
حضور کمرنگ زیرساختها در بورس
صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در بازار سرمایه ایران، با وجود اهمیت حیاتی و رشد جهانی این حوزه، هنوز جایگاه محدودی دارد. ارزش کل شرکتهای فعال در بورس و فرابورس تنها ۲.۸ درصد از کل بازار سرمایه را تشکیل میدهد؛ عددی معادل ۲۶۶ هزار میلیارد تومان برای حدود ۳۰ شرکت فعال در این بخش.
نگاهی دقیقتر به ترکیب این ۳۰ شرکت نشان میدهد که اکثر آنها یا در حوزه سختافزارهای مصرفی فعالیت میکنند یا در لایههای خدماتی و نرمافزاری ICT حضور دارند. در این میان، تنها دو شرکت زیرساختی یعنی مادیران و نیانالکترونیک فعالیت بورسی دارند. این دو شرکت که در گروه «تولید محصولات کامپیوتری، الکترونیکی و نوری» طبقهبندی میشوند، با مجموع ارزشی حدود ۱۳.۵ هزار میلیارد تومان سهم مهمی از صنعت ICT بورس را به دوش میکشند.
غیبت سایر بازیگران اصلی زیرساختی، از دیتاسنتر و شبکه فیبر نوری گرفته تا تجهیزات ارتباطی، موجب شده است که امکان تأمین مالی پروژههای بزرگ از طریق بازار سرمایه محدود باشد. در همین حال، شرکتهایی مانند رمیس که در حوزه مراکز داده و خدمات زیرساختی فعالیت دارند، با قراردادهای بزرگ رشد درآمدی مناسبی تجربه کردهاند؛ هرچند هنوز در بورس حضور ندارند، تجربه آنها نشان میدهد که پتانسیل سودآوری پایدار در این بخش وجود دارد و حمایت از ورود چنین شرکتهایی به بازار سرمایه برای توسعه زیرساختهای ICT کشور ضروری است.
چشمانداز بورس ایران در توسعه زیرساختهای اقتصاد دیجیتال
با توجه به رشد سریع تقاضا برای خدمات دیجیتال و توسعه شبکههای ارتباطی، ایران نیاز مبرمی به توسعه زیرساختهای ICT دارد. ورود شرکتهای بزرگ تأمینکننده زیرساخت به بورس و حمایت مالی از آنها میتواند اجرای پروژههای سرمایهبر مانند مراکز داده پرظرفیت و شبکههای فیبر نوری گسترده را ممکن کند. این اقدامات هم جریان درآمدی پایدار برای شرکتها ایجاد میکند و هم به تثبیت و رشد اقتصاد دیجیتال کشور کمک میکند. کارشناسان معتقدند ایجاد مسیرهای ویژه پذیرش در بورس برای شرکتهای زیرساختی و تسهیل تأمین مالی پروژههای بزرگ، ایران را در مسیر بهرهبرداری از فرصتهای جهانی سرمایهگذاری در دیتاسنترها و هوش مصنوعی قرار میدهد و مانع عقب ماندن بازار سرمایه کشور میشود.
