شوک پنهان به زنجیره فناوری؛ اختلال در عرضه هلیوم، صنعت تراشه و تجهیزات پیشرفته را تهدید میکند
به گزارش «نبض فناوری»، گزارشها از بازارهای جهانی نشان میدهد اختلال اخیر در تأمین هلیوم، که به کاهش قابل توجهی در عرضه جهانی منجر شده، میتواند زنجیره تأمین فناوری را با چالشهای جدی مواجه کند. در همین راستا، جک پراندلی با اشاره به بیتوجهی بازارها به این عنصر استراتژیک هشدار داده است که تمرکز بیش از حد بر نفت، موجب نادیده گرفتن یکی از حیاتیترین مواد برای صنایع پیشرفته شده است.
هلیوم برخلاف تصور عمومی، صرفاً گازی برای مصارف تفریحی نیست، بلکه یکی از ارکان زیرساختی صنایع پیشرفته به شمار میرود. هلیوم مایع نقش کلیدی در خنکسازی تجهیزات حساسی مانند دستگاههای MRI ایفا میکند و در فرآیند تولید نیمههادیها، بهویژه در مراحل لیتوگرافی و ساخت تراشه، کاربردی حیاتی دارد. همچنین این عنصر در صنایع هوافضا، سیستمهای موشکی و توسعه فناوریهای نوظهور مانند رایانش کوانتومی، جایگزینناپذیر است.
تحلیلگران هشدار میدهند که کاهش عرضه این ماده میتواند بهسرعت بر مراکز اصلی تولید فناوری در جهان اثر بگذارد. کشورهای شرق آسیا که قطب تولید تراشه محسوب میشوند، بیش از دیگران در معرض ریسک قرار دارند و شرکتهای بزرگ این حوزه روند تأمین مواد اولیه را با دقت زیر نظر گرفتهاند.
از سوی دیگر، اروپا نیز نشانههایی از افزایش قیمت هلیوم را تجربه کرده و این موضوع میتواند هزینه تولید تجهیزات پزشکی و صنعتی را افزایش دهد. در ایالات متحده نیز پیشبینی میشود بازار با موج جدیدی از افزایش قیمتها مواجه شود.
کارشناسان تأکید میکنند که جایگزین مؤثری برای هلیوم وجود ندارد و توسعه یا بازگشت ظرفیتهای تولیدی این ماده، فرآیندی زمانبر و چندساله است. به همین دلیل، هرگونه اختلال در عرضه آن میتواند پیامدهای بلندمدتی برای صنایع پیشرفته به همراه داشته باشد.
در مجموع، این تحول نشان میدهد که در کنار منابع انرژی، مواد استراتژیک کمتر شناختهشده نیز میتوانند نقشی تعیینکننده در ثبات اقتصاد فناوریمحور جهان ایفا کنند؛ نقشی که اکنون بیش از هر زمان دیگری در حال آشکار شدن است.
