فالکون و GBI؛ شریانهای پنهان اینترنت جهان که از مسیر ایران عبور میکنند
به گزارش «نبض فناوری»، کابلهای زیردریایی شاید در ظاهر تنها رشتههایی از فیبر نوری در اعماق دریا باشند، اما در عمل ستون فقرات اینترنت جهانی را تشکیل میدهند؛ زیرساختهایی که میلیاردها تراکنش مالی، خدمات ابری، ارتباطات بینالمللی و تبادل دادههای دیجیتال به آنها وابسته است.
در تازهترین گزارش منتشرشده از سوی CNN، دو کابل زیردریایی «فالکون» و «گلف بریج اینترنشنال» یا GBI بهعنوان بخشی از مسیرهای حیاتی انتقال داده در منطقه خاورمیانه مورد توجه قرار گرفتهاند؛ دو مسیری که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکنند و نقش مهمی در اتصال منطقه به شبکه جهانی اینترنت دارند.
فالکون؛ ستون فقرات ارتباطات دیجیتال خاورمیانه
کابل زیردریایی Falcon از سال ۲۰۰۶ وارد مدار عملیاتی شده و یکی از مهمترین مسیرهای انتقال داده میان هند، کشورهای حاشیه خلیج فارس و اروپا محسوب میشود. این شبکه در عمل بخشی از شاهراه ارتباطی اینترنت منطقه را تشکیل میدهد و حجم عظیمی از ترافیک بینالمللی از طریق آن جابهجا میشود؛ از تماسهای بینالمللی و سرویسهای ابری گرفته تا تبادلات بانکی و ارتباطات سازمانی.
این سیستم با کابل Hawk متعلق به شرکت GCX در مصر یکپارچه شده و مسیر ارتباطی گستردهای از بمبئی تا مراکز مهم داده و ارتباطات اروپا شامل لندن، پاریس، فرانکفورت و مارسی ایجاد کرده است.
اهمیت فالکون تنها به گستره جغرافیایی آن محدود نمیشود. این شبکه حدود ۱۴ کشور و دهها ایستگاه ساحلی را به یکدیگر متصل میکند و به همین دلیل، هرگونه اختلال در آن میتواند اثرات قابلتوجهی بر کیفیت و پایداری ارتباطات منطقهای داشته باشد.
GBI؛ کمربند ایمنی اینترنت خلیج فارس
در کنار فالکون، کابل Gulf Bridge International یا GBI نیز یکی دیگر از مسیرهای راهبردی انتقال داده در منطقه بهشمار میرود. این شبکه که توسط شرکت قطری GBI توسعه یافته، نخستین سامانه خصوصی کابل زیردریایی در خلیج فارس محسوب میشود که با هدف افزایش تابآوری ارتباطات منطقه طراحی شد.
مهمترین ویژگی این شبکه، معماری حلقهای و خودترمیمشونده آن است؛ ساختاری که در صورت بروز آسیب یا اختلال در بخشی از مسیر، امکان انتقال داده از مسیر جایگزین را فراهم میکند تا ارتباطات بهطور کامل قطع نشود.
این کابل از طریق شاخههای مختلف به ایران، عراق، عربستان، کویت، بحرین، عمان، امارات و قطر متصل شده و سپس مسیر خود را به هند، اروپا و سایر نقاط جهان ادامه میدهد.
کارشناسان حوزه ارتباطات معتقدند اهمیت GBI تنها در اتصال کشورها به یکدیگر خلاصه نمیشود، بلکه این شبکه بخشی از زیرساخت حیاتی خدمات ابری، اپراتورهای مخابراتی، دیتاسنترها و شرکتهای فناوری منطقه را تشکیل میدهد.
چرا این کابلها اهمیت راهبردی دارند؟
برخلاف تصور عمومی، اینترنت جهانی وابستگی چندانی به ماهوارهها ندارد و بخش عمده تبادل دادههای بینالمللی از طریق کابلهای زیردریایی انجام میشود. برآوردها نشان میدهد بین ۹۵ تا ۹۹ درصد ترافیک اینترنت جهان از همین مسیرهای زیرآبی عبور میکند.
به همین دلیل، کابلهایی مانند فالکون و GBI تنها زیرساختهای فنی محسوب نمیشوند، بلکه به داراییهای راهبردی اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند؛ زیرساختهایی که فعالیت بانکها، مراکز داده، پلتفرمهای ابری، سامانههای هوش مصنوعی و حتی بخشی از ارتباطات دولتی به آنها وابسته است.
در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در این شبکهها میتواند زنجیرهای از تبعات اقتصادی و ارتباطی ایجاد کند؛ از افزایش تأخیر و اختلال در سرویسهای آنلاین گرفته تا آسیب به تجارت دیجیتال و تبادلات مالی بینالمللی.
از نفت تا داده؛ تغییر معادلات ژئوپلیتیک
کارشناسان معتقدند اهمیت مسیرهای انتقال داده در حال نزدیک شدن به اهمیت مسیرهای انرژی است. اگر در دهههای گذشته، موقعیت ژئوپلیتیکی منطقه بیشتر بر پایه نفت و خطوط انتقال انرژی تعریف میشد، امروز کابلهای زیردریایی نیز به بخشی از معادلات قدرت در اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند.
در این میان، عبور برخی از مهمترین مسیرهای ارتباطی جهان از محدوده خلیج فارس و آبهای ایران، باعث شده زیرساختهای انتقال داده نیز به یکی از مؤلفههای مهم ژئوپلیتیکی و امنیت سایبری منطقه تبدیل شوند؛ شریانهایی پنهان که نبض اقتصاد دیجیتال جهان را تنظیم میکنند.
