قطع طولانیمدت اینترنت؛ تهدیدی برای امنیت سایبری و چالشی برای امنیت ملی
به گزارش خبرنگار «نبض فناوری»، اینترنت به عنوان زیرساخت اصلی فضای سایبری، امروزه نقشی فراتر از یک ابزار ارتباطی ایفا میکند و بستر ارائه بخش بزرگی از خدمات اقتصادی، اجتماعی، آموزشی و حکمرانی را فراهم ساخته است. ساختار این شبکه جهانی به گونهای طراحی شده که خدمات حیاتی نظیر آدرسدهی، هماهنگسازی و بهروزرسانیهای امنیتی به صورت سلسلهمراتبی ارائه میشود؛ موضوعی که موجب شده حتی شبکههای ملی نیز برای حفظ کارکرد خود به این خدمات وابسته باشند.
با گسترش فضای سایبری، وابستگی دولتها، سازمانها و شهروندان به اینترنت بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است. از این رو، امنیت این زیرساخت تنها به حفاظت از دادهها محدود نمیشود، بلکه استمرار دسترسی ایمن به خدمات و منابع اینترنتی نیز بخشی از امنیت ملی و اقتصادی کشورها به شمار میرود.
در چنین شرایطی، کارشناسان هشدار میدهند که قطع اینترنت در زمان بحران یا جنگ، برخلاف هدف اعلامشده برای افزایش امنیت، میتواند پیامدهای گسترده و بعضاً جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
یکی از مهمترین پیامدهای قطع اینترنت، توقف دریافت بهروزرسانیهای امنیتی برای سیستمعاملها، نرمافزارها، مرورگرها و آنتیویروسهاست. این بهروزرسانیها به طور مستمر برای مقابله با آسیبپذیریهای جدید منتشر میشوند و قطع ارتباط با اینترنت باعث میشود میلیونها دستگاه در برابر تهدیدات شناختهشده بدون محافظ باقی بمانند. به اعتقاد کارشناسان، بسیاری از حملات سایبری پیشرفته نیز لزوماً از طریق اینترنت انجام نمیشوند و نمونههایی مانند حمله به سامانه سوخترسانی یا بدافزار استاکسنت نشان دادهاند که شبکههای ایزوله نیز از حملات مصون نیستند. بنابراین، قطع اینترنت لزوماً مانع حملات هدفمند نخواهد شد.
از سوی دیگر، محدودیت دسترسی به اینترنت، کاربران را به استفاده از انواع VPNها، پروکسیها و نرمافزارهای ناشناس سوق میدهد؛ اقدامی که خطر آلودگی به بدافزارها و سرقت اطلاعات را افزایش میدهد و سطح تهدیدات امنیتی را بالا میبرد.
کارشناسان همچنین به پیامدهای این وضعیت برای زیستبوم اینترنت اشیا (IoT) اشاره میکنند. بسیاری از دستگاههای هوشمند برای فعالسازی اولیه، احراز اصالت، دریافت خدمات امنیتی و بهروزرسانیهای نرمافزاری به اتصال اینترنت وابسته هستند. قطع طولانیمدت اینترنت میتواند عملکرد این تجهیزات را مختل کرده و امنیت و کارایی آنها را بهویژه در حوزههای حساس با مخاطره مواجه کند.
در کنار پیامدهای فنی، قطع اینترنت آثار گستردهای بر فعالیتهای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی نیز بر جای میگذارد. توقف کسبوکارهای اینترنتمحور، اختلال در خدمات عمومی، محدود شدن فعالیت دانشجویان و پژوهشگران و ایجاد مشکلات برای گروههای مختلف جامعه، از جمله پیامدهایی است که میتواند به شکلگیری نارضایتی و بروز چالشهای جدید امنیتی منجر شود.
تحلیلگران معتقدند مدیریت اینترنت در شرایط بحرانی نیازمند ایجاد تعادل میان الزامات امنیتی و حفظ جریان خدمات حیاتی است. به باور آنان، هرگونه محدودیت باید همراه با شفافیت، پاسخگویی و برنامهریزی دقیق باشد تا ضمن کاهش تهدیدات امنیتی، از ایجاد آسیبهای اقتصادی، اجتماعی و فناورانه جلوگیری شود.
بر این اساس، کارشناسان تأکید دارند که قطع طولانیمدت اینترنت نهتنها راهکار مؤثری برای مقابله با تهدیدات سایبری نیست، بلکه خود میتواند به یک تهدید امنیتی تبدیل شود. از این رو، بازنگری در سیاستهای مدیریت اینترنت، تقویت زیرساختهای امنیت سایبری و اتخاذ راهکارهایی که هم امنیت ملی و هم تداوم خدمات دیجیتال را تضمین کند، از مهمترین ضرورتهای پیشروی سیاستگذاران به شمار میرود.
