«بورس»، «سجام» و «کلاهبرداری»؛ با این لغات جمله بسازید!

نبض فناوری- در روزهایی که حال و روز بورس کشورمان چندان مطلوب نیست، جمع بزرگی از فعالان این بازار گرفتار بلایی متفاوت و خانمان برانداز شده‌اند.

از جمله اتفاقاتی که پس از سرایت ویروس کرونا به ایران، در کشورمان رقم خورد، رونق گرفتن بی سابقه بازاری بود که به نظر می رسید بهترین گزینه برای کسب درآمد در دوران کروناست. بازاری مجازی که فعالیت در آن به معنای رعایت کامل اصل فاصله گذاری اجتماعی (فیزیکی) و دوری جستن از ابتلا به کووید19 است.

همان گونه که حدس زده اید، درباره بورس سخن می‌گوییم. بازاری که بعد از پاندمی کرونا، نسخه ایرانی اش راهی متفاوت از نسخه های جهانی در پیش گرفت و به شدت رشد کرد تا جایی که هفته ای به پایان نمی رسید مگر آنکه یک یا چند رکورد جدید به ثبت می رسید و موجب رشد شمار فعالان و علاقمندان به حضور در این بازار می شد.

بازاری که همزمان با رشد آن، برخی واژه ها و اصلاحات به سرعت رشد کرد؛ آنقدر سریع که سیگنال دادن و گرفتن هم در زمره بحث های رایج در تاکسی درآمد و جمعیت بزرگی به دنبال راه های سجامی شدن و دریافت سود مجامع شرکت های بورسی افتادند و کوشیدند به واسطه بورس از تورم سرسام آور فرار کرده، از سقوط ارزش دارایی نقدی شان جلوگیری به عمل آورند و حتی در این ایام کرونایی، سود مطلوبی کسب کنند.

البته این داستان مدتی است که تغییر کرده و بورس ایران روال متفاوتی در پیش گرفته که اینجا محل بررسی چرایی اش نیست، بلکه قصد داریم به آفتی بپردازیم که در حاشیه این بازار رشد و نمو یافته و حالا در ابعاد یک بحران خودنمایی کرده است. آفتی قدیمی که ظاهرا تدابیر گران قیمتِ به کار بسته شده برای رفعش (از جمله دایر کردن رمز پویا) چندان موثر نبوده است.

بیایید برای آنکه ماجرا بهتر دست تان بیاید، خلاصه این خبر را که ساعاتی پیش مخابره شده بخوانیم و مرور کنیم:

«با اقدامات فنی و قضائی پلیس سایبری کشور، اعضاء باند کلاهبرداری که تحت عنوان سامانه سجام در کشور از متقاضیان کلاهبرداری می کردند، دستگیر و به مراجع قضائی معرفی شدند. در این رابطه ۷ مجرم آقا و خانم در استان های مختلف مورد شناسایی قرار گرفتند و با انجام اقدامات تعقیب و مراقبت تمامی مجرمان به انضمام سر شاخه اصلی این باند شناسایی، دستگیر و باند مذکور متلاشی شد. هنگام دستگیری مجرمان، بانک اطلاعاتی از ۳۰ هزار حساب هموطنان و تعداد ۳ دستگاه خودرو به انضمام ۱۲ گوشی تلفن همراه و سه دستگاه لپ تاپ کشف شد.»

اما ماجرا از چه قرار است؟ آیا با هک «سامانه جامع اطلاعات مشتریان» که مخففش «سجام» است مواجهیم؟ آیا سودجویان به بورس یورش آورده و موفق شده اند که اطلاعات بانکی 30 هزار هموطن عضو سجام را بربایند؟ آیا درز اطلاعات در سامانه های زیرمجموعه بورس در کشورمان رخ داده و امنیت این شبکه که فعالیت ها در آن آنلاین و برخط است زیرسوال رفته؟

تامل در اظهار نظر مقامات پلیس فتای ناجا نشان می‌دهد که پاسخ همه سوالات فوق منفی است و آنچه روی داده، کلاهبرداری از نوع فیشینگ است. نوعی از کلاهبرداری آنلاین که در این مورد با طراحی سامانه ای کاملا مشابه سامانه سجام و بارگزاری آن روی آدرس اینترنتی مشابه اما متفاوت با سجام (sejam.ir) رقم خورده است.

به این صورت که باند یاد شده بعد از طراحی سایتی مشابه سجام، آن را در آدرس اینترنتی مشابهی با سامانه اصلی بارگزاری کرده اند و توانسته اند با ترفندهایی ویژه، رتبه سایت یاد شده را به سرعت ارتقا دهند تا جایی که بسیاری از کاربران اینترنتی که قصد ثبت نام در سجام را داشتند و برای یافتن وبسایت این سامانه از موتورهای جست‌وجو مانند گوگل بهره گرفته‌اند، به اشتباه به این سایت تقلبی وارد شوند و اطلاعات هویتی و بانکی شان را در این سامانه وارد کنند.

از اینجا به بعد ماجرا تقریبا بی نیاز از توضیح است چراکه دایرکنندگان این سجامِ جعلی به اطلاعات بانکی کاربران دسترسی داشته‌اند و توانسته‌اند که مبالغ زیادی از حساب این افراد برداشت نمایند. اتفاقی که بعد از تکرار مکرر و مال باخته شدن چند ده هزار نفر از هموطنانِ بورسی، در پلیس فتا در دستور رسیدگی ویژه قرار می‌گیرد و به دستگیری باند کلاهبردار منجر می‌شود.

برای آنکه ابعاد پرونده بهتر دست تان بیاید بد نیست که بدانید به گفته مقامات پلیس، در این وبسایت جعلی بیش از 10 میلیارد تراکنش مالی به انجام رسیده است! 10 میلیارد تراکنش با مبالغ متفاوت که ممکن است تعدادش در روزهای آتی افزایش هم پیدا کند چراکه پلیس با انتشار خبر دستگیری این باند از مردم خواسته که شکواییه های خود را در این خصوص به پلیس فتا تسلیم نمایند.

فراخوانی که ممکن است فرجامش شکل گیری یکی از بزرگترین پرونده های فیشینگ در ایران و حتی جهان باشد. پرونده ای که در آن بورس و کرونا فرصت شکل گیری کلاهبرداری را فراهم آورده اند و الزام به سجامی شدن، کوتاهی در خصوص آموزش به کاربران و بی توجهی به اصل پیشگیری از وقوع جرم، خمیرمایه این کار را فراهم آورده اند تا در نهایت بشود با کلمات بی ربطی مثل بورس و کلاهبرداری جمله ساخت!

اتفاقی که نمی‌بایست در حالت عادی رخ دهد چراکه فعالیت در بورس از طریق کارگزاری های رسمی رقم می خورد که وسواس شدیدی در احراز هویت افراد و امور مالی مربوط به خرید و فروش سهام به خرج می دهند اما بی توجهی سابقه دار مسئولان در آموزش اصول و قواعد، به ویژه در دنیای دیجیتال و مواجهه با فناوری های نوین موجب شده که بحران در این ابعاد بروز و نمود بیابد.

بحرانی که ممکن است در کمین بسیاری از نزدیکانمان باشد، مگر آنکه بکوشیم درباره شان بدانیم و آموزش ببینیم و در آموزش دادن به اطرافیانمان نیز خساست به خرج ندهیم. آموزش هایی که شاید بهترین راه برای شروعشان، انتشار همین مطلب باشد که بهترین زنهار به آنهایی است که هنوز به نتایج جست و جو در گوگل به چشم وحی منزل می‌نگرند و حتی زحمت یکبار دیدن آدرس URL سایتی که به آن وارد می‌شوند را به خود نمی‌دهند!