تعامل ۳ دستگاه در حوزه امنیت سایبری شبکه ملی اطلاعات
به گزارش «نبض فناوری» به نقل از پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، محمدحسین شیخی با اشاره به پیشینه تدوین دستورالعمل ارزیابی عمق بومی‌سازی تجهیزات شبکه ملی اطلاعات اظهار کرد: این فرآیند در اجرای جزء ۳ بند «الف» ماده ۴ قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی و با توجه به تکالیف تعیین‌شده در اسناد بالادستی، از جمله سند تبیین الزامات و طرح کلان شبکه ملی اطلاعات، از سال‌های گذشته در دستور کار پژوهشگاه قرار گرفت.
وی افزود: در پی تدوین چارچوب کلان نظام‌نامه و تصویب و اجرای دستورالعمل تخصصی ارزیابی عمق بومی‌سازی به‌عنوان بخش اجرایی آن، فرآیند سنجش تجهیزات فاوا از رویکردهای سنتی فاصله گرفت و با محوریت تحقیق و توسعه، به ابزاری برای پشتیبانی مؤثر از صنعت و فناوری‌های بومی تبدیل شد.
پژوهشگاه ارتباطات؛ متولی طراحی و اجرای مدل تخصصی ارزیابی
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر نقش این مجموعه در شکل‌گیری نظام ارزیابی تخصصی بومی‌سازی تصریح کرد: مسئولیت طراحی نظام‌نامه، تدوین روش‌شناسی و پیشبرد علمی ابعاد مختلف آن از ابتدا بر عهده پژوهشگاه ارتباطات بوده است.
شیخی ادامه داد: پژوهشگاه با تکیه بر ظرفیت‌های نخبگانی و تخصصی خود، مدل بومی ارزیابی را پایه‌گذاری کرده و تاکنون تمامی ارزیابی‌های تخصصی توسط این مجموعه انجام شده است. پژوهشگاه در آینده نیز متولی اصلی اجرای این فرآیند خواهد بود.
وی با اشاره به ارزیابی محصولات مختلف در این چارچوب گفت: متخصصان پژوهشگاه هم‌اکنون ارزیابی محصولاتی در حوزه شبکه‌های دسترسی، شامل آنتن و ایستگاه‌های پایه نسل چهارم، تجهیزات شبکه FTTx، سوئیچ و روترهای دسترسی و تجمیع شبکه، ذخیره‌سازها و سرورها را در دستور کار دارند.
تدوین الگوی مکمل با مشارکت دستگاه‌ها و نهادهای تخصصی
رئیس پژوهشگاه ارتباطات درباره تعاملات بین‌دستگاهی در تدوین این نظام‌نامه اظهار کرد: وزارت صنعت، معدن و تجارت متولی قانونی سنجش عمق ساخت داخل در صنایع مختلف است و این مسئولیت را با روش‌هایی مبتنی بر ساختار هزینه‌ای و خطوط تولید دنبال می‌کند؛ اما حساسیت زیرساخت‌های ارتباطی و الزامات امنیت سایبری، طراحی الگویی تخصصی و مکمل را ضروری می‌ساخت.
وی افزود: این نیاز با تعامل میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمی ریاست‌جمهوری و با مشارکت فعال نهادهای صنفی در قالب کمیته مشترک پیگیری و نهایی شد. در این فرآیند، مسئولیت کارشناسی، تدوین محتوا و اجرای فنی بر عهده پژوهشگاه ارتباطات قرار داشت.
تحقیق و توسعه و استقلال زنجیره تأمین؛ محورهای اصلی ارزیابی
شیخی با تشریح شاخص‌های ارزیابی در مدل تدوین‌شده توسط پژوهشگاه گفت: در این الگو، زنجیره ارزش محصول از ابعاد مختلف مورد سنجش قرار می‌گیرد که مهم‌ترین آن‌ها سطح واقعی فعالیت‌های تحقیق و توسعه، از مرحله ایده‌پردازی و تحلیل نیازمندی‌ها تا طراحی تفصیلی و تولید نمونه اولیه است.
وی پایداری نیروی انسانی متخصص در چرخه عمر محصول را از دیگر ارکان این ارزیابی دانست و افزود: میزان وابستگی در تأمین قطعات با هدف ارتقای تاب‌آوری زنجیره تأمین در شرایط بحران، همچنین فرآیندهای ساخت صنعتی و نظام کنترل کیفیت محصولات نیز به‌صورت تخصصی ارزیابی می‌شوند.
تأثیر نتایج ارزیابی در سیاست‌های حمایتی و خرید تجهیزات
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به آثار اجرایی این نظام ارزیابی خاطرنشان کرد: نتایج تأییدیه‌های صادرشده، مبنای اصلی تصمیم‌گیری در سامانه توانیران، اجرای تکالیف خرید داخلی دستگاه‌های اجرایی و دارندگان پروانه اپراتوری و همچنین اعمال سیاست‌های تعرفه‌ای واردات خواهد بود.
شیخی در پایان تأکید کرد: این رویکرد منسجم، منافع سه گروه اصلی را تأمین می‌کند؛ تولیدکنندگان از حمایت‌های واقعی و هدفمند برخوردار می‌شوند، اپراتورها از کیفیت تجهیزات اطمینان بیشتری پیدا می‌کنند و سیاست‌گذاران نیز با اتکا به ارزیابی‌های تخصصی، زمینه حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور و استفاده مؤثر از ظرفیت‌های تولید داخل را فراهم می‌کنند.
